Kỷ niệm 45 năm Ngày Chiến thắng Ấp Bắc (2.1.1963 - 2.1.2008)
Cuốn nhật ký sống mãi với thời gian
Lao Động số 1 Ngày 02/01/2008 Cập nhật: 9:32 PM, 01/01/2008
 |
| Luật sư Đặng Thị Nguyệt Mai thắp nhang tại phần mộ ông Bảy Đen đặt tại nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Tiền Giang |
(LĐ) - Nhân ngày đầu năm 2008, tôi về Tiền Giang, chứng kiến cả tỉnh tấp nập tổ chức trọng thể kỷ niệm 45 năm chiến thắng Ấp Bắc (2.1.1963 - 2.1.2008). Đây là trận đầu ta thắng Mỹ và thắng oanh liệt. Chỉ huy trận Ấp Bắc là liệt sĩ Anh hùng Đặng Minh Nhuận, tức ông Bảy Đen - nguyên Đại đội trưởng Đại đội 1, Tiểu đoàn 261 (QK8) vừa được Nhà nước tạc tượng đặt tại Khu di tích Ấp Bắc.
Trận đánh tuyệt vời
Đoạn đường từ quốc lộ 1A vào Ấp Bắc khoảng 4,5km thuộc xã Tân Phú, huyện Cai Lậy (Tiền Giang) được đan kín cờ hoa và những câu biểu ngữ như: "Chiến thắng Ấp Bắc mãi mãi trong sự nghiệp giữ nước", "Chiến thắng Ấp Bắc mãi mãi là niềm tự hào của người dân Tiền Giang", "Tinh thần chiến thắng Ấp Bắc bất diệt"!... Trước cổng Khu di tích Ấp Bắc, tôi thấy các vị khách xúm quanh một ông già ngoài 70 tuổi đang chỉ tay về cánh đồng phía trước, kể: "Đây là hướng địch tấn công vào. Chúng cho xe tăng M113 đi trước, bộ binh nối đuôi theo sau, bên trên có trực thăng yểm trợ, phía ngoài tàu chiến đánh kẹp vào". Ông quay lại chỉ ba ngôi mộ của các "chiến sĩ gang thép" tạc bằng đá hoa cương đỏ, kể tiếp: "Đó, tiểu đội của ông Đừng được bố trí ở đó. Hồi xưa chỗ đó là gò mối. Các ông ấy kê súng bắn ra cánh đồng. Còn các trung đội khác thì chuyển vị trí liên tục".
Tôi tới khu mộ ba ngôi ghi tên ba chiến sĩ gang thép gồm: Đỗ Văn Trạch (Công) - sinh năm 1944, quê Bình Đại, Bến Tre; Nguyễn Văn Đừng - Tiểu đội trưởng, sinh năm 1938, quê Cao Lãnh, Đồng Tháp; Hùng - Tiểu đội phó, quê Hưng Điền, Long An (cả ba hy sinh ngày 2.1.1963). Tôi nghe ông già nói: "Hồi đó, tụi tui là dân cáng thương. Sau khi địch rút, tụi tui thấy ba ông đã hy sinh ngay ở đây, tay vẫn ôm súng hướng về phía địch".
Tôi tản bộ sang khu trưng bày. Tại gian giữa treo ảnh Bác Hồ tham quan triển lãm chiến thắng Ấp Bắc (ở Hà Nội) và rất nhiều báo chí cũ của ta cũng như báo chí thời Ngô Đình Diệm cùng phản ánh kết quả về trận Ấp Bắc cho thấy, chỉ với 200 người gồm một đại đội quân chủ lực do ông Bảy Đen chỉ huy được một đơn vị du kích và dân công phối hợp, Việt cộng đã đánh tan trận càn lớn của 2.000 quân Mỹ - Diệm (gấp 10 lần) với các loại vũ khí hiện đại như tàu chiến, máy bay lên thẳng H.21, pháo binh, xe tăng M113. Trước đó, tôi đã từng đọc tác phẩm "Sự lừa dối hào nhoáng" của nhà báo Mỹ Neil Sheehan, mặc dù với nhãn quan đối lập, nhưng Neil Sheehan vẫn lột tả trung thực việc Mỹ - Diệm thua đậm trận này. Kết quả, về phía địch: 450 tên chết và bị thương, trong đó có 3 cố vấn Mỹ chết, 4 cố vấn Mỹ bị thương; 3 xe tăng M113 bị bắn cháy; 8 máy bay trực thăng bị bắn rơi; 1 tàu chiến bị chìm, 2 tàu chiến khác bị hỏng.
Về phía ta: Cán bộ chiến sĩ hy sinh 12, bị thương 13; nhân dân chết 12, bị thương 8, và 29 nhà cháy. Chẳng thế mà khi luận về chiến thắng Ấp Bắc, Thượng tướng Trần Văn Trà - nguyên Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam - không khỏi thốt lên rằng: "Một trận đánh tuyệt vời"!
Tác phẩm để đời
Cũng tại khu trưng bày di tích trận Ấp Bắc, tôi gặp luật sư Đặng Thị Nguyệt Mai (Đoàn LS TPHCM), con gái út ông Bảy Đen, trong lúc chị ngắm bức tượng cha mình. Chị thở dài tâm sự: "Cha tôi rất yêu quý hai chị tôi là Nguyệt Ánh và Nguyệt Hồng, còn tôi thì cha chưa gặp mặt lần nào. Trước khi cha lên đường trở vào miền Nam, mẹ mới có bầu tôi 3 tháng, cha dặn mẹ nếu sinh con trai thì đặt tên Minh Quân, con gái đặt tên Nguyệt Mai. Cha tôi qua đời (tháng 8.1963) lúc đó tôi mới hơn một tuổi".
Qua câu chuyện chị Mai, được biết ông Bảy Đen xuất thân từ gia đình đại địa chủ ở xã Long Châu, huyện Châu Thành, Vĩnh Long, thuở nhỏ được học bài bản ở trường Tây. Vào bộ đội, ông đã tham chiến nhiều trận và trở thành Trung đội trưởng trẻ măng. Tập kết ra Bắc, ông được đào tạo cơ bản tại Trường sĩ quan lục quân (khoá 2), ra trường đeo cấp hàm trung uý, quay trở vào miền Nam làm Đại đội trưởng Đại đội 1, Tiểu đoàn 261 (QK8). Ông có một "tác phẩm để đời" là cuốn nhật ký ghi chép tỉ mỉ và đầy cảm xúc về cuộc hành quân của ông từ Bắc qua Lào trở vào miền Trung rồi về Nam đánh giặc (bản gốc lưu giữ tại Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Tiền Giang)...
Đọc những dòng nhật ký, tôi thật sự thú vị nhận thấy văn phong của ông trong sáng quá, tình cảm của ông lãng mạn quá. Với tổ quốc, ông viết: "...Thế là mình từ giã núi rừng Việt Bắc, ra đi để lại một phần tình cảm trên những dãy núi quanh năm sương mù bao phủ, nơi có những người dân mộc mạc, chất phác, nhưng rất trung thành... Biết đâu lần ra đi này chẳng có ngày trở lại, nên mình cố thu hút tất cả mọi hình ảnh quê hương cách mạng vào tâm khảm. Từ thủ đô cổ kính với những nhà máy mới vươn lên, đến ruộng đồng bát ngát đã bị phá bờ. Một thanh sắt cần được vớt lên, một máy khoan chui rúc vào lòng đất, bầy trâu hợp tác ăn cỏ ngoài đồng, từng tốp học sinh cắp sách đến trường, tất cả đối với mình sao mà quen thuộc và thân thiết thế. Một tương lai tươi sáng XHCN được thêu dệt trong óc mình". Khi nghĩ về vợ con, ông viết: "Những ngày nghỉ, được phép cấp trên, mình tranh thủ về thăm Nguyệt và con. Từng bước chuẩn bị tư tưởng và dặn dò, tình riêng tránh sao khỏi những lúc đắn đo lo lắng, Nguyệt không tránh khỏi cảnh "nữ nhi thường tình". Hy sinh hạnh phúc cá nhân cho lợi ích dân tộc cũng đâu phải một việc dễ dàng. Tội nhất là đối với các con: Nguyệt Ánh bắt đầu biết đòi ba, còn Nguyệt Hồng khỏi nói, bí ba bí bô, suốt ngày quấn quýt bên ba. Nghĩ đến con, mình càng xác định nhiệm vụ, đừng để chúng nó - lớp người tương lai của tổ quốc - phải nhục vì có người cha hèn nhát"...
Thế nhưng, khi ghi chép về trận Ấp Bắc, văn phong của ông lại mang đậm tính tổng kết khoa học tác chiến. Ông viết hết sức tỉ mỉ về quân số chủ lực, từng chủng loại và số lượng từ vũ khí cá nhân đến hoả lực. Điều rất lạ là qua các đoạn nhật ký, ai cũng có thể hình dung rõ mồn một diễn biến trận Ấp Bắc kể từ lúc 6 giờ 30 sáng đến 20 giờ đêm 2.1.1963, chỉ với 200 người (trong đó có một nửa là du kích địa phương), ông Bảy Đen đã chỉ huy đánh tan 5 đợt càn của 2.000 quân Mỹ - Diệm trang bị đủ hải, lục, không quân và đã được huấn luyện kỹ về chiến thuật "đánh hợp đồng quân binh chủng". Đặc biệt, ông tổng kết cả sự tổn thất của ta lẫn thương vong của địch và không ngần ngại chỉ đích danh một trung đội trưởng của đại đội 1 đã dẫn quân bỏ trốn. Điều hết sức thú vị là những chi tiết như thời gian nổ súng, thời điểm trực thăng đổ quân, khi M113 xuất kích, số trực thăng bị rơi và trúng đạn... đều trùng khớp với những sự kiện trong tác phẩm "Sự lừa dối hào nhoáng" của nhà báo Mỹ Neil Sheehan.
Sống mãi với thời gian
Cũng qua những dòng nhật ký của ông, tôi hiểu vì sao xuất thân từ một gia đình giàu có mà ông Bảy Đen sẵn sàng bỏ sau lưng tất cả để đi theo cách mạng, đến khi tổ quốc cần, một lần nữa ông để lại vợ con ở miền Bắc, cầm súng trở về miền Nam cùng đồng đội lập nên kỳ tích Ấp Bắc, ông viết: "Rời nơi sống yên vui hoà bình để dấn thân vào vòng chiến đấu gay go ác liệt, cũng có lúc lòng tôi đắn đo suy tính, nếu bị thương tật, mình sẽ sống ra sao? Nếu bị hy sinh thì gia đình bé nhỏ ấm cúng của mình sẽ trùm lên một màu tang tóc. Nhưng cái gì thúc giục tôi hy sinh được những cái suy tính riêng tư ấy. Dù có thể nói là vì "nhiệm vụ của đảng viên, cán bộ, nhiệm vụ của một công dân hoặc quê hương đã thúc giục tôi", nhưng còn những điều này, tuy nó chắp vá nhưng đối với lòng tôi thật là sâu sắc. Ở Tây nguyên: Nhìn thấy những bà mẹ, cô gái che thân bằng miếng khố, ở trần lồ lộ, không muối ăn, thiếu thốn trăm bề, một cuộc sống gần như nguyên thuỷ. Đây là kết quả khai hoá văn minh của đế quốc phong kiến. Cách mạng đến với họ, họ theo cách mạng với tất cả niềm tin, họ trông chờ ở một sự thay đổi lớn lao dù là họ chưa hình dung nó ra sao. Họ đi theo Đảng không một tính toán. Ở Hưng Điền: Kim Lan - 18 tuổi, nữ đoàn viên thanh niên cách mạng. Giặc vây phủ tứ bề, nguy hiểm chết chóc đã sát bên. Cha cô bảo: "Chạy đi con, để chông đó ba gài cho". Cô nài nỉ: "Ba thương con, ba cứ để con làm tròn nhiệm vụ đoàn viên". Và, cô ngã gục trên mảnh đất quê hương trong lúc tuổi đầy nhựa sống, tay còn nắm chặt bó chông. Theo lời kể của ông Tám Thư - Chính trị viên trưởng Đại đội 1, D261, sau thắng trận Ấp Bắc, suốt 8 tháng sau đó, ông Bảy Đen còn chỉ huy đánh nhiều trận oanh liệt, cuối cùng ông bị thương trong trận công đồn Nhựt Thạnh (quận Hoà Đồng, Mỹ Tho) vào lúc rạng sáng 30.8.1963 và hy sinh trên đường chuyển thương vào lúc 17 giờ tối cùng ngày, lúc ấy mới tròn 31 tuổi.
Kể từ đó, cuốn nhật ký của ông Bảy Đen được ông Tám Thư mang bên mình nhiều năm, cho đến khi gặp nhà văn quân đội Võ Trần Nhã ở Cục Chính trị Miền, ông trao lại cho ông Nhã cất giữ vì sợ thất lạc. Ông Nhã cất giữ cuốn nhật ký cho tới đầu tháng 8.1992 thì trao cho Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tiền Giang. Khi gặp các con ông Bảy Đen, ông Nhã có đề nghị nên để cuốn nhật ký ấy làm tài sản chung trong kho tàng "Lịch sử chiến thắng Ấp Bắc" để nó sống mãi với thời gian, cho con cháu đời sau hiểu rõ về truyền thống của cha ông mình.
TRẦN CÔNG DŨNG ( ST )
http://chacha.vn/song/1339 "